DMX Kanal Haritası ve Fikstür Profilleri: Kılavuz Nasıl Okunur?
Bir armatürü adresledikten sonra kanal 1 rengi mi değiştiriyor, kafayı mı çeviriyor? Cevap armatürün kanal haritasında yazar. Bu tabloyu okumayı bilmek, konsolda “neden hiçbir şey olmuyor” diye geçirilen saatleri ortadan kaldırır.
Kısaca
- Kanal haritası, her kanalın işlevini ve değer aralıklarının anlamını gösterir.
- Renk ve dimmer sürekli, shutter ve gobo ayrık kanallardır.
- Aynı armatürün her modunda harita farklıdır — konsol ve cihaz aynı modda olmalı.
- Mod uyuşmazlığı, açıklanamayan renk ve dimmer sorunlarının bir numaralı sebebidir.
- Fikstür profili, haritayı konsola tanıtır; GDTF üretici bağımsız bir formattır.
- Kurulumdan sonra adres, mod ve kanal sayısını içeren bir patch tablosu tutun.
Kanal haritası nedir?
Kanal haritası (DMX chart), bir armatürün her kanalının ne işe yaradığını ve hangi değerin ne anlama geldiğini gösteren tablodur. Her cihazın kılavuzunda bulunur ve o cihaza özeldir; aynı üreticinin iki farklı modeli bile tamamen farklı olabilir.
Basit bir RGBW par için tipik bir harita:
| Kanal | İşlev | Değer aralığı | Anlamı |
|---|---|---|---|
| 1 | Master dimmer | 0–255 | Kapalı → tam açık |
| 2 | Kırmızı | 0–255 | Yok → tam |
| 3 | Yeşil | 0–255 | Yok → tam |
| 4 | Mavi | 0–255 | Yok → tam |
| 5 | Beyaz | 0–255 | Yok → tam |
| 6 | Shutter / strobe | 0–7 8–250 251–255 | Kapalı Strobe, yavaştan hızlıya Sürekli açık |
Sürekli ve ayrık kanallar
Dikkat edilecek en önemli ayrım budur. Renk ve dimmer kanalları sürekli çalışır: 0’dan 255’e doğru kademeli değişir. Shutter, gobo, prizma ve makro kanalları ise ayrıktır: değer aralıkları farklı işlevlere karşılık gelir.
Ayrık kanallarda değeri “ortalarda bir yere” getirmek işe yaramaz. Kanal 6’yı 5’e getirirseniz ışık kapalı kalır; 128 yaparsanız strobe başlar. Kılavuzdaki aralık tablosuna bakmadan bu kanalları kurcalamak, sahnede istenmeyen flaşların klasik sebebidir.
Modlar: aynı armatür, farklı harita
Çoğu armatür menüsünden birden fazla mod seçilebilir ve her modun kanal haritası farklıdır. Yukarıdaki par, 4 kanallı basit modda şöyle görünür:
| Kanal | Basit mod (4 kanal) | Standart mod (6 kanal) |
|---|---|---|
| 1 | Kırmızı | Master dimmer |
| 2 | Yeşil | Kırmızı |
| 3 | Mavi | Yeşil |
| 4 | Beyaz | Mavi |
| 5 | — | Beyaz |
| 6 | — | Shutter / strobe |
En sık yapılan hata
Konsolda armatürü standart modda tanımlayıp cihazın menüsünde basit modu bırakmak. O anda her kanal bir kayar: konsol “dimmer” gönderirken armatür bunu “kırmızı” diye okur. Sonuç, mantıklı bir açıklaması olmayan renkler ve çalışmayan dimmer’dır. Bir armatür tuhaf davranıyorsa ilk kontrol edeceğiniz şey mod eşleşmesidir.
Fikstür profilleri (personality)
Konsolda her armatürü kanal kanal kurmak zorunda değilsiniz. Fikstür profili, kanal haritasını konsolun anlayacağı biçimde tarif eden bir tanım dosyasıdır. Profili yükleyip başlangıç adresini verdiğinizde konsol, kanalları kendisi eşler ve size “renk”, “pan”, “gobo” gibi anlamlı kontroller sunar.
Profil kaynakları:
- Konsolun kendi kütüphanesi — binlerce armatür hazır gelir.
- Üreticinin sitesi — yeni modeller için profil indirilebilir.
- GDTF (General Device Type Format) — üreticiden bağımsız, açık bir standart. Giderek yaygınlaşıyor ve aynı dosya farklı konsollarda kullanılabiliyor.
- Kendi yazdığınız profil — profili bulunmayan cihazlar için konsolun profil düzenleyicisiyle elle oluşturulur.
Kılavuz okurken dikkat edilecekler
- Kılavuzun sizdeki donanım sürümüne ait olduğundan emin olun; üreticiler sessizce revizyon yapabiliyor.
- Kanal numaralarının 1’den mi 0’dan mı başladığına bakın. Bazı kılavuzlar “kanal 0” der ve tüm harita bir kayar.
- 16-bit kanallar varsa coarse/fine sırasını not edin.
- Ayrık kanallarda “güvenli” varsayılan değerleri yazın (örneğin shutter için sürekli açık aralığı).
- Modu değiştirdiğinizde sonraki tüm armatürlerin adreslerini yeniden hesaplayın.
Kendi patch tablonuzu tutun
Kurulumdan sonra basit bir tablo tutmak, ilerideki bakımı çok kolaylaştırır: armatür adı, fiziksel konum, model, mod, kanal sayısı ve başlangıç adresi. Altı ay sonra bir armatür değiştirmeniz gerektiğinde bu tablo, tüm hattı yeniden adreslemekten sizi kurtarır.
İlgili yazılar
Proje ve ürün desteği
Kurulumunuzda takıldığınız bir nokta mı var, yoksa doğru ürünü seçmekte mi zorlanıyorsunuz? Proje danışmanlığı ve ürün desteği için bize yazmanız yeterli.
